Advertisement

Thành cổ Quảng Ngãi - Di tích thời vàng son 

Nếu bạn trót yêu văn hóa Chăm pa huyền bí thì mảnh đất Châu Sa - Thành cổ Quảng Ngãi là nơi duy nhất trên Việt Nam mà người Chăm còn để lại với những dấu tích có thể nhận diện khá rõ vị trí, quy mô và vai trò của tòa thành. Ngày nay, Thành cổ Quảng Ngãi là nơi được nhiều nhà khảo cổ học, sinh viên và các bạn trẻ yêu thích văn hóa Chăm đến ghé thăm. Cùng Ximgo tìm hiểu mảnh đất “vàng” này nhé!

1. Giới thiệu về Thành cổ Quảng Ngãi

Thành cổ Quảng Ngãi còn có tên là Cẩm Thành (Thành Gấm). Thành cổ Quảng Ngãi được xây dựng lần đầu vào năm 1749, thời chúa Nguyễn Phúc Khoát ở phía Bắc cầu Trà Khúc. Khi Gia Long lên ngôi vào năm 1802, thành được dời về xã Phú Đăng, huyện Chương Nghĩa, gần huyện lỵ Tư Nghĩa ngày nay. Năm 1807, thành lại dời ra xã Chánh Mông.

2. Thành cổ Quảng Ngãi ở đâu?

Thành Cổ Quảng Ngãi nằm cách Quốc lộ 1A 200m về phía đông, nay thuộc phường Nguyễn Nghiêm - TX Quảng Ngãi (thành Quảng Ngãi trước kia nằm ở làng Phú Nhơn, huyện Bình Sơn - nay thuộc thị trấn Sơn Tịnh). Thành được khởi công xây dựng năm 1807 ở Chánh Mông, huyện Chương Nghĩa (trên địa bàn di tích hiện nay) và đến năm 1815 thì hoàn chỉnh.

Xem thêm bản đồ dưới đây:

3. Tham quan Thành cổ Quảng Ngãi

Thời gian xây dựng thành là 8 năm, do các kiến trúc sư người Pháp thiết kế theo kiểu Vauban. Thành có bình đồ hình vuông, mỗi cạnh trên 500m, tổng diện tích trên 26 ha. Mặt tiền cổ thành quay về hướng Bắc, nhìn về phía kinh đô Huế. Thành lấy sông Trà Khúc làm nhược thủy, lấy núi Thiên Ấn làm minh đường, hai bên hữu long, tả hổ là núi Ông (Quảng Phú) và núi Đá Đen (Phú Thọ), lấy ngọn núi Thiên Bút làm hậu chẩm. Thành nằm giữa một vùng thiên nhiên đẹp, tạo tổng hòa cảnh quan kiến trúc ngoạn mục.

Thành ban đầu có 4 cửa, về sau cửa Nam bị lấp lại, chỉ còn 3 cửa Đông, Tây và Bắc. Cửa thành xây hình vòm cuốn, có cửa sắt, bên trên có vọng lâu để quan sát và bảo vệ thành, có trang bị súng thần công. Bên ngoài bờ thành có hào sâu và rộng 5 trượng 1 thước (20,5m), nối liền với sông Trà Khúc để lấy nước vào bảo vệ thành. Đáng chú ý là các cửa thành không nằm ở trung điểm của các cạnh mà lệch một bên của “hình vuông trái khế”. Cửa Đông nối cửa Tây bởi trục lộ chính (nay là đường Lê Trung Đình). Điều cũng rất đáng chú ý là thành không hoàn toàn đúng theo hướng chính Đông, chính Tây, chính Nam, chính Bắc, mà có một độ lệch khoảng 15 độ.

Thêm điều khác lạ nữa là Thành cổ Quảng Ngãi không có cửa Nam. Vì theo quan niệm thời bấy giờ, phía Nam là nơi có nhiều quỷ dữ, nhiều điều không tốt lành nên khi xây dựng, người ta xây kín tường phía Nam thành.

Thành có chu vi khoảng 2km, tường thành cao 4m, chung quanh có hào rộng 20m, dẫn nước sông Trà vào thành. Thành được xây bằng đá ong dày 1,6m, bên trong đổ đất ngang để xe ngựa có thể di chuyển được. Trong thành có vọng lâu để quan sát. Cửa thành làm bằng gỗ lim. Trong thành có quan lại, thông ngôn, ký lục, binh lính và gia đình họ ở.

Trên mặt bằng tổng thể, nội thành Quảng Ngãi thời kỳ đầu nhà Nguyễn bố trí như sau: Lấy trục lộ chạy từ cửa Tây xuống cửa Đông, được phân chia hai khu vực: Khu vực phía Bắc có con đường ra phía Bắc, có dinh Án sát, Bố chánh, Đốc học, Lãnh binh, Thái y viện (nhà thương), nhà ở của viên chức, trại lính, nhà lao. Khu vực phía Nam có trại lính, Hoàng cung (nơi vua nghỉ khi đi kinh lý và du ngoạn), trường đốc.

Trước năm 1945, thành Quảng Ngãi được dùng làm trung tâm hành chính của chế độ phong kiến và của Pháp. Năm 1947, thành đã bị phá hủy hoàn toàn. Thành cổ hiện chỉ còn dấu tích nằm phía trước khách sạn Ninh Thọ, thuộc khuôn viên quảng trường tỉnh Quảng Ngãi, cạnh đường Phạm Văn Đồng ngày nay.

Sau khi thực dân Pháp xâm lược, sự bố trí trong thành có thay đổi ít nhiều. Khu vực phía Bắc bỏ dinh Bố chánh và trại lính, xây thêm dinh phó sứ, lục lộ và Bưu điện. Khu vực phía Nam bỏ trường Đốc, thay bằng biệt thự và văn phòng của Công sứ.

Thành cổ Quảng Ngãi bây giờ chỉ còn lại dấu tích đoạn bờ thành phía Đông và phía Nam, kiến trúc cũ không còn. Tuy vậy nhờ dấu tích bờ thành, trục đường Đông Tây, ta vẫn dễ dàng nhận biết mặt bằng tổng thể của Thành cổ Quảng Ngãi. Thành được phục dựng với 4 khu chức năng. Trong đó, có hai khu vực chính được xây dựng lấy cảm hứng từ văn hóa Chăm với lối kiến trúc các khối gạch xếp chồng và nhìn từ trên cao xuống là mô phỏng hình ảnh của Linga và Yoni (bộ phận sinh dục của nam và nữ).

Hiện nay, tại trung tâm di tích Thành cổ, Khu dịch vụ trải nghiệm văn hóa Thành cổ Quảng Ngãi thuộc dự án Trung tâm phát huy giá trị văn hóa đa năng Quảng Ngãi được thành lập với sứ mệnh bảo tồn, quảng bá di sản văn hóa bản địa phong phú, đặc sắc của tỉnh Quảng Ngãi đến cộng đồng trong nước và quốc tế thông qua các hoạt động trưng bày hiện vật, nghệ thuật dân gian, giải trí, ẩm thực.

4. Ăn gì ở Quảng Ngãi?

4.1 Bánh bèo

Nhắc đến những đặc sản ở Quảng Ngãi thì không thể bỏ qua bánh bèo. Bánh bèo Quảng Ngãi có phần giống với bánh bèo chén ở Huế nhưng bánh bèo Quảng Ngãi có vẻ đầy đặn hơn do được đúc dày hơn, phần nhân cũng được làm đậm đà hơn tạo nên nét riêng biệt của món ăn.

4.2 Bánh tráng đập

Ở cuối đường Trương Quang Trọng là một trong những quán ăn ngon ở Quãng Ngãi nổi tiếng với món bánh tráng đập. Bạn sẽ được thưởng thức món bánh tráng đập vừa giòn vừa dẻo này cùng với nước chấm pha theo công thức đặc biệt tuyệt vời.

4.3 Món don

Món don là một món ăn dân dã nổi tiếng của người Quảng Ngãi. Chỉ cần ăn một lần thôi, bạn sẽ nhớ mãi hương vị đặc biệt độc đáo chỉ có ở vùng đất này.

4.4 Ram bắp

Nếu đã du lịch Quảng Ngãi thì bạn phải nên thử đến quán ăn đường Phan Đình Phùng vì đây là một địa chỉ quán ăn ngon ở Quảng Ngãi rất nổi tiếng. Ở đây có món ram bắp gần giống với chả giò miền Bắc, điều khác biệt là ở nguyên liệu chính làm nên món Ram bắp là từ bắp ngô non.

4.5 Bánh xèo

Bánh xèo Quảng Ngãi được làm từ gạo ngâm nước rồi xay thành bột pha với nước, bỏ hành lá vào. Khuôn đúc làm bằng đất sét có hình tròn được rán mỡ hoặc rán dầu (đậu phộng), tùy từng khẩu vị của khách mà nhân bánh có thể là tôm hoặc thịt bò.

5. Lưu ý kinh nghiệm du lịch

Thành cổ Quảng Ngãi thuộc về di tích văn hóa được bảo tồn vì vậy khi đến thăm di tích này bạn phải chú ý giữ gìn vệ sinh, không được đụng chạm hay là hư hại hiện vật được trưng bày nhé.

Ximgo chắc chắn rằng nếu những ai có niềm say mê với văn hóa - sử Việt thì đây là sẽ điểm đến hấp dẫn trong chuyến đi du lịch Quảng Ngãi của bạn. Thành cổ Quảng Ngãi gợi nhớ về một nền văn hóa hào hùng của dân tộc. Chúc các bạn có chuyến đi vui vẻ và ý nghĩa!

Đọc thêm bài viết Top List 59+ Món đặc sản Tây Nguyên tinh hoa núi rừng"

Nguồn ảnh: internet/ IG

#du lịch Quảng Ngãi #Giới thiệu về Thành cổ Quảng Ngãi #Thành cổ Quảng Ngãi ở đâu #Tham quan Thành cổ Quảng Ngãi #Ăn gì ở Quảng Ngãi #Lưu ý kinh nghiệm du lịch

Tác giả: Nguyễn Thị Kim Giang
Giới thiệu về tác giả: Cô gái đến từ HAT